Partner Insight
Auditachterstanden en vertrouwen
Waarom betrouwbare financiële informatie uiteindelijk de strategische handelingsruimte van een onderneming bepaalt
Internationale groepscontroles | Corporate Governance | Auditkwaliteit
Executive Summary
Bestuurders beschouwen achterstanden in de wettelijke accountantscontrole vaak als een operationeel of administratief vraagstuk. In de praktijk blijken dergelijke achterstanden echter pas werkelijk betekenis te krijgen wanneer een onderneming afhankelijk wordt van het vertrouwen van een externe partij. Banken, investeerders, kopers en accountants baseren hun besluitvorming immers op historische financiële informatie waarvan de betrouwbaarheid voldoende moet kunnen worden onderbouwd.
Juist daarom zijn achterstanden in de wettelijke accountantscontrole zelden uitsluitend een accountantsvraagstuk. Zij vormen regelmatig een eerste aanwijzing dat de bestuurlijke handelingsruimte van een onderneming onder druk kan komen te staan op het moment dat strategische besluiten moeten worden genomen.
De bestuurdersvraag
Kan een auditachterstand die jarenlang beheersbaar leek, uiteindelijk de financiering, verkoop of verdere groei van een onderneming beperken?
Het korte antwoord luidt: ja.
Niet omdat een auditachterstand op zichzelf zo ingrijpend is, maar omdat zij zichtbaar wordt op het moment waarop vertrouwen de belangrijkste randvoorwaarde wordt voor besluitvorming.
Vertrouwen is een bedrijfsmiddel
Vertrouwen staat niet op de balans.
Het wordt niet afzonderlijk gewaardeerd.
En toch is het één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen waarover een internationale onderneming beschikt.
Vrijwel iedere strategische beslissing – een acquisitie, een verkoopproces, een herfinanciering, de toetreding van een investeerder of de benoeming van een nieuwe groepsaccountant – steunt uiteindelijk op hetzelfde fundament: het vertrouwen dat derden hebben in de kwaliteit van de beschikbare financiële informatie.
Zolang dat vertrouwen vanzelfsprekend lijkt, krijgt de kwaliteit van historische financiële informatie vaak minder bestuurlijke aandacht dan onderwerpen als groei, liquiditeit of operationele prestaties.
Juist daarom worden achterstanden in de wettelijke accountantscontrole regelmatig onderschat.
Niet omdat zij onbelangrijk zijn.
Maar omdat hun betekenis pas zichtbaar wordt wanneer een onderneming afhankelijk wordt van het oordeel van een externe partij.
Waarom auditachterstanden jarenlang onzichtbaar kunnen blijven
Internationale groepen opereren in een omgeving waarin complexiteit eerder regel dan uitzondering is.
Verschillende rechtsgebieden.
Verschillende verslaggevingsstelsels.
Lokale accountants.
Wisselende managementteams.
Administraties die zich niet overal in hetzelfde tempo ontwikkelen.
Binnen die werkelijkheid kunnen achterstanden in de wettelijke accountantscontrole geruime tijd bestaan zonder dat zij de dagelijkse bedrijfsvoering merkbaar verstoren.
De onderneming blijft groeien.
Klanten worden bediend.
Leveranciers worden betaald.
Operationeel lijkt er weinig aan de hand.
Juist daardoor ontstaat gemakkelijk de indruk dat de achterstand vooral een administratieve kwestie is die later kan worden opgelost.
Dat perspectief verandert zodra een onderneming een volgende strategische stap zet.
Vanaf dat moment verschuift de aandacht van de dagelijkse operatie naar de betrouwbaarheid van historische financiële informatie.
En precies daar krijgt een auditachterstand een andere betekenis.
Wanneer vertrouwen belangrijker wordt dan de administratie
De administratie verandert niet op de dag waarop een bank vragen stelt.
De historische cijfers veranderen evenmin.
Wat verandert, is het perspectief.
Een bank wil kunnen beoordelen of krediet verantwoord kan worden verstrekt.
Een investeerder wil zekerheid over de kwaliteit van de historische prestaties.
Een koper wil begrijpen welke risico’s hij overneemt.
Een groepsaccountant moet kunnen vaststellen of voldoende en geschikte controle-informatie beschikbaar is.
Iedere partij kijkt vanuit een andere invalshoek.
Maar uiteindelijk stellen zij dezelfde vraag.
Kan op deze financiële informatie worden vertrouwd?
Op dat moment is een auditachterstand geen administratieve achterstand meer.
Zij wordt een vraagstuk van vertrouwen.
Boardroom Insight
Een auditachterstand ontstaat niet op het moment waarop een bank, koper of accountant vragen stelt. Zij ontstaat jaren eerder. Externe partijen maken haar slechts zichtbaar.
Waarom due diligence zelden nieuwe problemen creëert
Bestuurders ervaren due diligence regelmatig als een proces waarin onverwachte risico’s aan het licht komen.
In werkelijkheid gebeurt vaak het tegenovergestelde.
Due diligence creëert zelden nieuwe problemen.
Zij brengt bestaande onzekerheden systematisch in beeld.
Hetzelfde geldt voor kredietbeoordelingen, accountantscontroles en investeringsbeslissingen.
Zij maken zichtbaar wat al aanwezig was, maar nog geen directe gevolgen had voor de onderneming.
Daarom worden achterstanden in de wettelijke accountantscontrole vaak pas als urgent ervaren wanneer een onderneming een financiering wil aantrekken, een verkoopproces start of internationaal wil herstructureren.
Niet omdat de achterstand plotseling groter is geworden.
Maar omdat de onderneming op dat moment afhankelijk wordt van vertrouwen.
De prijs van uitstel
Tijd lost auditachterstanden zelden op.
Integendeel.
Documentatie raakt versnipperd.
Medewerkers verlaten de organisatie.
Lokale regelgeving verandert.
IT-systemen worden vervangen.
Kennis verdwijnt.
Daardoor neemt niet alleen de hoeveelheid werk toe, maar vooral de onzekerheid over de betrouwbaarheid van historische informatie.
En juist die onzekerheid blijkt in transacties vaak kostbaarder dan de achterstand zelf.
Wat goed bestuur anders doet
Goed bestuur kenmerkt zich niet doordat problemen nooit ontstaan.
Goed bestuur kenmerkt zich doordat signalen tijdig worden herkend.
Organisaties die internationale verslaggeving en accountantscontrole beschouwen als onderdeel van hun governance, wachten niet tot een financiering of transactie zich aandient.
Zij inventariseren periodiek waar controleachterstanden bestaan.
Zij beoordelen welke groepsmaatschappijen strategisch het meest relevant zijn.
En zij bespreken tijdig met hun accountant welke risico’s de toekomstige handelingsruimte van de onderneming kunnen beperken.
Daarmee verandert een reactief herstelproject in proactief risicobeheer.
Praktische implicaties voor bestuurders
Voor bestuurders van internationale groepen betekent dit onder meer:
- beschouw achterstanden in de wettelijke accountantscontrole als onderdeel van governance en risicobeheersing;
- beoordeel niet alleen de omvang van een achterstand, maar vooral de mogelijke gevolgen voor toekomstige financieringen, transacties en internationale groepscontroles;
- inventariseer periodiek welke groepsmaatschappijen de grootste informatie- en controlerisico’s vormen;
- betrek de groepsaccountant vroegtijdig bij complexe internationale situaties;
- wacht niet tot een externe partij zekerheid verlangt over historische financiële informatie.
Slotbeschouwing
Historische financiële informatie beschrijft het verleden.
Het vertrouwen daarin bepaalt echter in belangrijke mate de toekomst van een onderneming.
Juist daarom zijn achterstanden in de wettelijke accountantscontrole zelden uitsluitend een vraagstuk van compliance of verslaggeving.
Zij raken de financierbaarheid van een onderneming.
De verkoopbaarheid van een onderneming.
Het vertrouwen van investeerders.
De effectiviteit van internationale groepscontroles.
En uiteindelijk de strategische handelingsruimte van bestuurders.
Misschien is dat wel de belangrijkste les.
Een auditachterstand beperkt een onderneming zelden op het moment waarop zij ontstaat.
Zij beperkt haar op het moment waarop vertrouwen een voorwaarde wordt voor de volgende strategische stap.
Partner Quote
“De waarde van een accountantscontrole ligt niet uitsluitend in de controleverklaring. Zij ligt vooral in het vertrouwen dat betrouwbare financiële informatie bestuurders de ruimte geeft om hun volgende strategische beslissing te nemen.”
Laurens Nijssen RA
Founder | Nijssen & Partners
Over Nijssen & Partners
Nijssen & Partners ondersteunt internationale ondernemingen bij complexe groepscontroles, grensoverschrijdende verslaggevingsvraagstukken en situaties waarin de betrouwbaarheid van financiële informatie bepalend is voor strategische besluitvorming. De focus ligt op professioneel oordeel, internationale samenwerking en het herstellen van bestuurlijke zekerheid in complexe controleomgevingen.